اکسیژندرمانی بعد از عمل جراحی، اهمیت بسیار ویژهای در بهبودی بیمار دارد. نقش محوری دستگاههای اکسیژنساز، تضمین اکسیژنرسانی بهینه به بافتهای بدن و پشتیبانی از فرایندهای فیزیولوژیکی مختلف و ضروری برای بهبودی و ریکاوری بعد از جراحی است.
بههمیندلیل استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بعد از عمل جراحی، بخشی جداییناپذیر از فرایند مدیریت درمان و روشی برای پشتیبانی اصولی بهبود زخم، عملکرد تنفسی، نیازهای متابولیک و رفاه کلی بیمار خواهد بود.
چرا بعد از جراحی به دستگاه اکسیژن ساز نیاز دارید؟
جراحی، بهویژه اگر تحت بیهوشی عمومی بدن انجام شود؛ میتواند آسیب و فشار عمدهای را ایجاد کند. متخصص بیهوشی با لولهگذاری داخل نای مطمئن میشود که در طول عمل اکسیژن کافی در حالت بیهوشی را دریافت میکنید؛ اما حتی بعد از جراحی و در اتاق ریکاوری نیز بیماران به دستگاه اکسیژنساز نیاز دارند.
درست مانند هر آسیب دیگری، بعد از عمل جراحی، بدن نیاز به دوره نقاهت برای سرعت بخشیدن به فرایند بهبودی دارد. در این شرایط، استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی، به بدن کمک میکند تا بافتها را سریعتر بازسازی کند؛ چون اکسیژن کافی مانند نیروی کمکی عمل خواهد کرد.
لازم است بدانید که کاهش ظرفیت تنفسی بدن بعد از جراحی، منجر به افت اکسیژن خون و در نتیجه عدم تامین اکسیژن کافی موردنیاز بافتها و ارگانهای مختلف میشود؛ در چنین شرایطی است که روند بهبودی بیمار کندتر از حالت معمول طی خواهد شد. بههمیندلیل نیز اکثر بیماران بعد از انجام عمل جراحی به اکسیژندرمانی نیاز دارند تا از بروز احتمالی مشکلات زیر جلوگیری شود.
مشکلات تنفسی ناشی از عمل جراحی
- هیپوکسی ناشی از اتساع ناقص ریهها
- عدم باز شدن کامل ریه
- کاهش دیواره قفسه سینه و کاهش فعالیت دیافراگم ناشی از درد در محل جراحی
- عواقب اثرات باقیمانده داروهای بیهوشی (بهویژه انسداد عصبی-عضلانی باقیمانده)
- عواقب اختلال همودینامیک (تغییرات در جریان خون در سیستم عروقی و قلب)
- کاهش تهویه آلوئولی، اختلال تبادل گازها و اختلال در باز بودن راه هوایی فوقانی
با این تفاسیر، بافتهای بدن بعد از جراحی و برای عملکرد صحیح باید اکسیژن کافی دریافت کنند. علاوهبراین، اگر بافتها حین جراحی آسیب دیده باشند؛ به اکسیژن بیشتری نیز نیاز خواهند داشت.
چون اکسیژندرمانی بعد از جراحی نهتنها به بافتهای آسیبدیده کمک میکند تا سریعتر بهبود پیدا کنند؛ بلکه به گلبولهای سفید نیز کمک خواهد کرد تا از بدن در برابر عفونتهای احتمالی محافظت کنند.
باتوجهبه اهمیت دریافت اکسیژن کافی توسط سلولها در سراسر بدن، در ادامه به بررسی این موضوع میپردازیم که چرا افراد بعد از جراحی باید از دستگاه اکسیژن ساز خانگی استفاده کنند.
دلایل نیاز بدن فرد به دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی
برای بررسی دلایل نیاز بدن بیمار به اکسیژن اضافی بعد از جراحی باید ابتدا دلایل مشکلات تنفسی بعد از عمل بررسی شود که به شرح زیر هستند:
| دلایل مشکلات تنفسی بعد از جراحی | دلایل و عوامل دخیل |
|---|---|
| آتلکتازی (فرواُفت شش یا شُشچسبندگی) | فشرده شدن مستقیم ریهها حین عمل جراحی باز شدن ناقص ریهها کاهش حرکت دیواره قفسه سینه و دیافراگم بهدلیل آسیب یا درد جراحی |
| هیپوونتیلاسیون آلوئولی (انسداد مجاری تنفسی فوقانی بهدلیل رویهم خوابیدن عضلات حلق) | کاهش سطح هوشیاری بهدلیل اثرات باقیمانده داروهای بیهوشی |
| اختلال در باز بودن راههوایی فوقانی | اثرات باقیمانده داروهای مسدودکننده عصبی-عضلانی استفاده از بیحسکنندههای استنشاقی یا سایر داروهای آرامبخش اِدِم (التهاب و تورم) بافت راه هوایی |
| افزایش مصرف اکسیژن | لرز تب پاسخ التهاب سیستمیک (التهاب در سراسر بدن) در مواجهه با تهاجم عفونی یا غیرعفونی |
همانطور که در جدول بالا میبینید، مشکلات تنفسی بعد از جراحی، همگی ناشی از هیپوکسی هستند که میتوان با اکسیژندرمانی اصولی بعد از جراحی از بروز آنها جلوگیری کرد.
مزایای استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی
مزایای استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی به شرح زیر هستند:
بهبودی سریع زخمها
شواهد نشانداده، زخمهای بیمارانی که تحت درمان با اکسیژن مکمل بعد از عمل جراحی قرار میگیرند؛ سریعتر بهبود پیدا میکنند. این موضوع درباره زخمهای قبل از جراحی و زخم بر اثر جراحی نیز صدق میکند.
اکسیژن برای متابولیسم سلولی، سنتز کلاژن و رگزایی بسیار مهم است و چون تمامی این موارد در ترمیم زخم موثر هستند؛ در واقع، با افزایش اکسیژنرسانی به بافت در اکسیژن درمانی بعد از جراحی، برشهای ایجاد شده روی بدن بیمار سریعتر بهبود پیدا کرده و در نتیجه خطر عوارض زخم مانند عفونت و باز شدن زخم نیز کاهش پیدا میکند.
زمان بهبودی کوتاهتر زخمها، بهمفهوم بازگشت سریعتر به سبک زندگی قبل از جراحی است؛ چون انجام سریعتر فعالیتهای روزمره نیز میتواند روند درمان بعد از عمل را سریعتر کند.
تسکین درد
درد بعد از جراحی، اتفاقی رایج است و تمامی بیماران آن را تجربه میکنند. پزشک در این شرایط داروهای مسکن تجویز خواهد کرد؛ اما تحقیقات نشان دادهاند که اکسیژن درمانی نیز میتواند به تسکین درد کمک کند.
جلوگیری از هیپوکسی و هیپوکسی بافتی
هیپوکسی بهمعنای «سطح پایین اکسیژن خون» و هیپوکسی بافتی بهمعنای «سطح پایین اکسیژن بافت» است. جراحی و بیهوشی، اغلب منجر به دورههای گذرای هیپوکسی و هیپوکسی بافتی خواهد شد که معمولا بهدلیل عوامل زیر رخ میدهند:
| عوامل هیپوکسی و هیپوکسی بافتی بعد از جراحی | توضیحات |
|---|---|
| آتلکتازی ناشی از بیهوشی | قسمتی از ریه بیمار بهدلایل زیر دچار فروپاشی میشود: عدم تهویه کافی حین جراحی؛ تنفس سطحی بعد از بیهوشی و کامل باز نشدن حبابچههای ریوی؛ تغییر بیوشیمیایی در الگوهای تنفسی بهدلیل تغییر مولکولهای تنفسی بعد از بیهوشی عمومی؛ جمعشدن ترشحات در ریهها و مجاری هوایی و انسداد راههای هوایی بعد از بیهوشی عمومی. |
| دپرسیون تنفسی (افسردگی تنفسی) | تنفس آهسته یا سطحی که مانع از تبادل مناسب گاز در ریهها خواهد شد. |
| کاهش برونده قلب | قلب نمیتواند میزان کافی خون برای تامین نیازهای اندامهای مختلف بدن در هر دقیقه پمپاژ کند که باعث کاهش اکسیژنرسانی به بافتها خواهد شد. |
کمک به تنفس راحتتر بعد از جراحی
در مواردی که جراحی با بیهوشی کامل انجام شده باشد؛ بهدلیل استفاده از تجهیزات کمکتنفسی حین جراحی، ممکن است تنفس عمیق باعث ایجاد درد و ناراحتی شود. از طرفی، جراحیهایی که در اطراف قفسه سینه و نواحی شکم انجام میشوند نیز باعث تجربه درد هنگام تنفس عمیق بعد از جراحی خواهند شد.
باتوجهبه اینکه در این شرایط تنفس عمیق و منظم با درد همراه است؛ بنابراین ممکن است بیمار اکسیژن کافی دریافت نکند که منجر به گرسنگی هوا خواهد شد. بههمیندلیل از دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی استفاده میشود؛ چون بیمار راحتتر نفس کشیده و از طرفی اکسیژن کافی را بدون درد دریافت خواهد کرد.
پیشگیری از عوارض تنفسی بعد از جراحی
بسیاری از عملهای جراحی، بهویژه جراحیهایی که روی قفسه سینه یا ناحیه شکم انجام میشود؛ خطر عوارض تنفسی زیر را افزایش میدهد:
- آتلکتازی
- ذاتالریه
- نارسایی تنفسی
در چنین شرایطی، اکسیژندرمانی با دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی با حفظ سطح اکسیژن مطلوب و بهبود عملکرد ریه، نقشی محوری و حیاتی در پیشگیری و مدیریت عوارض تنفسی بالا دارد.
اکسیژندرمانی با استفاده از دستگاه اکسیژنساز با پشتیبانی از تبادل گازهای ریوی از تجمع ترشحات تنفسی جلوگیری کرده و خطر عفونتهای ریوی را کاهش میدهد؛ بنابراین اتساع ریه بیمار بعد از جراحی آسانتر شده و در نتیجه خطر دیسترس تنفسی کاهش پیدا میکند.
پشتیبانی از نیازهای متابولیک بیمار بعد از جراحی
جراحی، نیازهای متابولیک قابلتوجهی را به بدن بیمار تحمل خواهد کرد که باعث افزایش مصرف اکسیژن و افزایش نیاز به انرژی میشوند؛ بنابراین اکسیژنرسانی کافی به بافتها میتواند علاوهبر تامین نیازهای متابولیکی، از فعالیتهای سلولی بافت نیز حمایت میکند. منظور از فعالیتهای سلولی بافت موارد زیر هستند:
- فعالیتهای سلولی دخیل در ترمیم بافتها
- فعالیتهای سلولی موثر در عملکرد سیستم ایمنی بدن
- فعالیتهای سلولی دخیل در سنتز پروتئین ضروری
بنابراین دریافت اکسیژن کافی از طریق دستگاههای اکسیژنساز خانگی بعد از جراحی در واقع سلامت و عملکرد فعالیتهای سلولی بافتها را تضمین کرده و کمک میکند بافتهای مختلف بدن اکسیژن کافی برای حفظ فرایندهای متابولیک و بهبود کلی دریافت کنند.
کاهش خطر عفونت بعد از جراحی
گزارشها نشان دادهاند که هیپوکسی سیستمیک، بهبود زخم را مختل کرده و همچنین جنبههای خاصی از پاسخ ایمنی بدن را سرکوب خواهد کرد؛ بنابراین کمبود اکسیژن و افت اکسیژن خون بعد از جراحی میتواند خطر عفونت زخمها را افزایش دهد. در این شرایط، دستگاه اکسیژنساز با تامین اکسیژن کافی بدن بیمار، خطر عفونت را کاهش میدهد.
علاوهبراین، دستگاه اکسیژنساز با استفاده از سیستم فیلتر، منجر به کاهش خطر عفونت خواهد شد؛ چون تنفس هوای فیلترشده و پاک، خطر کمتری در مقایسه با هوای طبیعی اطراف دارد.
علاوهبراین، از آنجاییکه سیستم ایمنی بدن بیمار بعد از جراحی ضعیفتر شده یا حتی آسیب میبیند؛ هوای فیلترشده دستگاههای اکسیژنساز با ممانعت از ورود آلایندههایی مانند گردوغبار و باکتریها به بدن به سیستم ایمنی فرصت میدهد تا خود را بازیابی کند.
تسهیل فیزیوتراپی
بسیاری از بیماران بعد از جراحی به فیزیوتراپی نیاز دارند. فیزیوتراپی نوعی روش توانبخشی برای برگرداندن وضعیت اندامها به حالت قبل از جراحی است؛ بنابراین انجام آن برای برخی افراد ضروری خواهد بود. اما چالش اصلی اینجاست که روشهای فیزیوتراپی ممکن است برای برخی بیماران ناراحتکننده باشد.
در چنین شرایطی، دستگاه اکسیژنساز قابلحمل یا پرتابل میتواند سوخت اضافی برای کمک به تحمل دردها و ناراحتیهای احتمالی حین فیزیوتراپی را فراهم کند. بنابراین بیمار که توانسته سوخت کافی دریافت کند، با قدرت بیشتری روشهای فیزیوتراپی را دنبال خواهد کرد.
بازگشت سریعتر به فعالیت بدنی
بازگشت به فعالیت بدنی در اسرع وقت و بعد از جراحی اهمیت ویژهای دارد. حتی پزشکان توصیه میکنند که چندساعتی بعد از بههوش آمدن، بیمار شروع به راهرفتن کند. در نتیجه فعالیت بدنی نهتنها برای سلامت عمومی فرد حیاتی است؛ بلکه به بهبودی سریعتر نیز کمک خواهد کرد.
اما انجام فعالیتهای بدنی نیازمند تنفس سریعتر و دریافت اکسیژن بیشتر است؛ در چنین شرایطی چون بیمار هنوز توان و ظرفیت تنفسی قبل از عمل را بهدست نیاورده، دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی به او برای برگشت سریعتر به فعالیت بدنی کمک خواهد کرد.
دریافت دارو با نبولایزر
دستگاههای اکسیژنساز دارای بخشی بهنام نبولایزر هستند که بیمار از طریق آن میتواند برخی از داروها را هنگام تنفس دریافت کند. این داروها استنشاقی هستند و باید توسط پزشک تجویز شوند؛ از طرفی، تمامی بیماران بعد از جراحی به این شیوه دریافت دارو نیازی ندارند؛ اما نبولایزر دستگاههای اکسیژنساز میتواند روشی فوقالعاده منظم و بدون درد برای دریافت دارو در برخی بیماران تنفسی باشد.
افزایش راحتی و رفاه بیمار بعد از جراحی
دریافت اکسیژن کافی به راحتی و رفاه بیمار در دوره بعد از جراحی کمک خواهد کرد؛ چون سطح کافی اکسیژن، علائم هیپوکسی را کاهش میدهد که به شرح زیر هستند:
- تنگی نفس
- خستگی
- سرگیجه
کاهش علائم بالا و افزایش راحتی و رفاه بیمار باعث تحرک بیشتر و راهرفتن زودهنگام میشود که تاثیر مستقیمی روی سرعت بهبودی بعد از جراحی دارد. اکسیژنرسانی بهبودیافته با دستگاه اکسیژنساز همچنین میتواند از عملکرد شناختی و تیزبینی ذهنی بیمار نیز پشتیبانی کند؛ در نتیجه بیمار قدرت ذهنی بیشتری برای مشارکت در روند بهبودی و توانبخشی خواهد داشت.
خرید یا اجاره دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی، کدام بهتر است؟
بیماران بعد از جراحی برای بازه زمانی کوتاهی به دستگاههای اکسیژنساز نیاز دارند؛ بنابراین خرید دستگاه، صرفه اقتصادی نداشته و اجاره آن میتوانید تمامی نیازهای بیمار را برطرف کند.
اجاره دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی از پزشک تجهیز
اکسیژندرمانی بعد از جراحی معمولا با هدف جلوگیری از هیپوکسی (افت اکسیژن خون) تجویز میشود؛ بنابراین استفاده از دستگاه اکسیژن ساز بعد از جراحی برای بیمار ضروری و حیاتی است. همانطور که مطالعه کردید، افت اکسیژن خون با عوارضی مانند افزایش خطر عفونت زخمها، فروپاشی بخشی از ریه، دیسپریس تنفسی و کاهش برونده قلب همراه است؛ بنابراین پیشنهاد میشود برای جلوگیری از این مشکلات و تسریع فرایند بهبودی بیمار برای اجاره دستگاه اکسیژنساز از پزشکتجهیز اقدام کنید. برای این کار تنها کافی است با کارشناسان تماس بگیرید.
سوالات متداول
جراحی بخشهایی مانند قفسه سینه و ناحیه شکم و بیهوشی عمومی باعث افت اکسیژن خون شده و مشکلات تنفسی جدی به همراه دارد؛ بنابراین اکسیژن درمانی بعد از جراحی اهمیت ویژه پیدا میکند.
بله. تقریبا تمامی بیمارانی که جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام میدهند باید در مدت ریکاوری و حتی بعد از آن از دستگاه اکسیژنساز استفاده کنند.
مدتزمان استفاده هر بیمار بر اساس نوع مشکلات تنفسی، بیماریهای زمینهای و شرایط کلی بیمار توسط پزشک متخصص تعیین میشود.
